De tweede golf is een 'nekslag' voor onze economie

Gepubliceerd op 28 september 2020 om 16:50

Een tweede coronagolf trekt over het land, met in zijn kielzog onvermijdelijk nieuwe economische problemen. En dat terwijl veel bedrijven nog niet bekomen zijn van de eerste golf en ternauwernood het hoofd boven water weten te houden. De genadeklap dreigt.

'Een klap-op-klapscenario heeft fikse gevolgen. Vergelijk het met een bokser die al een keer op de grond lag. Hij staat net weer op zijn benen en wordt opnieuw hard geraakt', zegt hoogleraar arbeidsmarkt Ton Wilthagen van de Universiteit Tilburg. 'Alle bedrijven die een klap kregen in de eerste golf, krijgen ook een klap in de tweede golf.'

Het aantal besmettingen loopt de laatste weken snel op en ook het aantal ziekenhuisopnames neemt toe. Er lagen woensdag 104 patiënten op de intensive care, dertien meer dan een dag eerder.

Randstad epicentrum

Het kabinet kiest in deze fase van de strijd tegen het virus meer voor maatwerk, dus regionale maatregelen in plaats van landelijke maatregelen. Dat kan de economische schade in theorie beperken, denkt hoofdeconoom van ABN Amro Sandra Phlippen. 'Alleen zien we nu dat uitgerekend dat gebied wordt getroffen met de grootste toegevoegde waarde aan de economie: de Randstad. Als die dicht moet, kun je dat nog wel een regionale lockdown noemen, maar die heeft vanwege het gewicht van die regio gevolgen voor bijna het hele land.'

‘Deze keer hoeven mensen niet halsoverkop met een bureaustoel in hun auto naar huis te rijden’Ton Wilthagen, hoogleraar arbeidsmarkt

Een tweede coronagolf is dramatisch voor veel bedrijven die met kunst- en vliegwerk de initiële uitbraak van het virus hebben overleefd. 'Heel wat ondernemingen hangen al aan het infuus', zegt hoogleraar economie Arnoud Boot van de Universiteit van Amsterdam. 'Hoewel de overheid gul was met steun, moeten bedrijven interen op hun reserves om overeind te blijven. Delen van de transportsector zitten nog altijd in de hoek waar de klappen vallen en ook de horeca en reisbranche hebben het moeilijk. Zelfs als deze bedrijven zich zo goed als mogelijk hebben voorbereid op een tweede golf, kan die hun einde betekenen.'

Meer overheidssteun zou dat kunnen voorkomen, maar daar waarschuwt Boot voor. 'Natuurlijk moet de overheid bedrijven overeind proberen te houden. De levensvatbaarheid moet daarbij wel centraal staan. Ook in normale tijden moeten veel ondernemingen herstructureren, of gaan ze failliet. Waarom zou dat nu anders moeten zijn? Die dynamiek mag je niet op slot zetten.'

Lessen getrokken

Positief is volgens Wilthagen dat bedrijven beter weten wat er boven hun hoofd hangt: 'We hebben het al een keer meegemaakt. Deze keer hoeven mensen niet halsoverkop met een bureaustoel in hun auto naar huis te rijden om te gaan thuiswerken. Bedrijven hoeven zich niet vanaf nul aan te passen. We zijn sadder-but-wiser.'

 

 

‘Ik verwacht niet dat mensen opnieuw toiletpapier gaan hamsteren zoals in maart en april’Arnoud Boot, hoogleraar economie

Boot denkt dat bedrijven hun lessen hebben getrokken. 'Uit de eerste golf hebben we geleerd dat zelfs bij een lockdown heel wat dingen blijven werken. Het internationaal goederenvervoer bijvoorbeeld.' De onzekerheid is bovendien verminderd, benadrukt hij. 'In de eerste golf trapte iedereen gelijktijdig op de rem, waardoor de economie stilviel. Nu zullen die paniekreacties minder groot zijn. Ik verwacht niet dat mensen opnieuw toiletpapier gaan hamsteren, zoals in maart en april.'

De scherpe randjes die aan de eerste golf zaten, zouden er nu afgevijld moeten zijn, denkt de hoogleraar. 'Zo hebben ze hopelijk hebben meer grip gekregen op hun waardeketen. Je wil niet dat de productie stilvalt omdat een onderdeel door corona niet meer uit Vietnam kan komen, of omdat je het niet op voorraad hebt.'

Koffiedik kijken

Het is vooralsnog koffiedik kijken hoe diep de tweede golf snijdt. 'Als het aantal besmettingen blijft oplopen en wij de controle over het virus verliezen, dan zal er een moment ontstaan waarop de ziekenhuiscapaciteit weer haar grens nadert en dan zit er niet anders op dan een tweede lockdown', schreef ABN Amro enkele weken geleden.

‘Roekeloosheid is een grote bedreiging voor de economie’Sandra Phlippen, hoofdeconoom ABN Amro

'We moeten bescheiden zijn bij het inschatten van de economische gevolgen van deze tweede besmettingsgolf, want er is zoveel dat we niet weten', zegt Boot. 'Hoe andere landen zullen reageren op hun eigen tweede golf bijvoorbeeld. Dat is belangrijk voor de internationale handel.'

ABN Amro ziet aan gegevens van pinbetalingen in winkels en de horeca dat consumenten deze maand uit voorzorg drukke plekken begonnen te mijden. 'We zien een sterke terugval in offlineconsumptie. Het herstel dat er in de zomer was, is half september weer verdwenen,' aldus Phlippen, die zich zorgen maakt over mensen die zich niet aan de regels willen houden. 'Roekeloosheid is een grote bedreiging voor de economie.'

Kritiek op kabinet

Boot vindt dat de overheid zich onvoldoende heeft voorbereid. 'Het risico van een tweede golf aan uitbraken kan desastreus uitwerken en economie en samenleving in een depressie brengen', waarschuwde de Denktank Coronacrisis van de Sociaal Economische Raad, waar Boot deel van uitmaakte, in mei al.

Boot: 'Dat was een heel zware zin. Doel was de overheid te manen haar verantwoordelijkheid te nemen en met vooruitziende blik te reageren. Ze moest zich voorbereiden op een tweede golf, en duidelijk maken welke strategie ze zou volgen. Dat is onvoldoende gebeurd. Er had toch allang een soort draaiboek uitgewerkt moeten zijn?'

In het derde steunpakket, dat tot juli 2021 loopt, wordt de steun verminderd, maar als de economische problemen toenemen kan het kabinet daar een schep bovenop doen. Wilthagen: 'Ik verwacht niet dat ze het snel doen, maar het kan als de nood aan de man is.'

(Bron FD.nl)


«   »